Analizując tę dekadę rozwoju, ks. Juan Carlos Godoy, radca regionu Śródziemnomorskiego, zauważa: „Nasz region charakteryzuje się niezwykłą różnorodnością języków, kultur, religii i realiów społecznych. Jednak właśnie w tej różnorodności odkrywamy nasze powołanie do bycia znakiem jedności i nadziei dla młodzieży”.
W momencie powstania region liczył 3300 współbraci, 10 inspektorii, 380 domów, a salezjanie byli obecni w 17 krajach. Obecnie obejmuje on 21 krajów i 12 inspektorii, co łączy się również z utworzeniem w sierpniu 2023 r. okręgu Afryki Północnej (CNA) pw. św. Augustyna, obejmującego Tunezję, Algierię i Maroko, a także osttnio włączeniem Chorwacji do tego regionu.
Wśród jego inspektorii znajdują się trzy największe w Zgromadzeniu: Madrycka (445 braci), Turyńska (324) i Sewilli (305, z 73 domami, z których 25 jest zarządzanych przez świeckich). A dodatkowo delegatury Mołdawii-Rumunii oraz Albanii-Kosowa-Czarnogóry odzwierciedlają jej rozwój misyjny i reorganizację duszpasterską.
„Te zmiany to nie tylko zwykłe dostosowania administracyjne – dodaje ks. Godoy – to oznaki rozwoju misyjnego i naszej determinacji, by pozostać tam, gdzie młodzi najbardziej nas potrzebują”.
Zróżnicowana i ewoluująca sieć dzieł
Region Śródziemnomorski liczy obecnie 304 domy po zamknięciu lub przeniesieniu niektórych wspólnot w ostatnich latach. Spośród nich 262 są prowadzone przez wspólnoty salezjańskie, a 53 są pod kierownictwem osób świeckich, co jest wyrazem rosnącej współodpowiedzialności, która łączy salezjanów i świeckich współpracowników.
Chociaż wyzwania o charakterze demograficznym i związane ze starzeniem się współbraci są widoczne w niektórych częściach Europy, region nadal wykazuje żywotność duszpasterską. Szczególnie znaczący był rozwój dzieł poświęconych młodzieży zagrożonej, migrantom i osobom znajdującym się w trudnej sytuacji społecznej, choć nie we wszystkich inspektoriach zachodzi to w jednakowym stopniu.
Region pozostaje mocno zakorzeniony w swojej tradycji wychowawczej i powołaniowej. Szkoły i ośrodki zawodowe obejmują dużą liczbę młodzieży i utrzymują wysokie standardy kwalifikacji zawodowych. Oratoria i ośrodki młodzieżowe — często powiązane ze środowiskami parafialnymi — nadal oferują dynamiczne przestrzenie dla ewangelizacji i formacji ludzkiej.
Obecność salezjanów na uczelniach i w akademikach łączy się z towarzyszeniem starszej młodzieży, podczas gdy inicjatywy sportowe angażują tysiące młodych ludzi i rodzin, stając się ważnym obszarem duszpasterskim.
Złożony kontekst społeczny i kościelny
Niewiele regionów odzwierciedla taką różnorodność. Region śródziemnomorski jest nie tylko międzynarodowy, ale i międzykontynentalny, obejmując zsekularyzowane społeczeństwa europejskie, środowiska prawosławne w niektórych częściach Bałkanów oraz różne kraje z większością muzułmańską w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie.
W niektórych krajach chrześcijanie żyją jako mniejszości, które muszą zmagać się z ograniczeniami prawnymi lub społecznymi; w innych agresywna sekularyzacja wiąże się z różnymi wyzwaniami duszpasterskimi. Sytuacja młodzieży jest bardzo zróżnicowana: Europa boryka się ze spadkiem liczby ludności i rosnącym zaniepokojeniem stanem zdrowia psychicznego wśród młodych ludzi, podczas gdy Bliski Wschód i Afryka Północna charakteryzują się dużą populacją młodzieży dotkniętą bezrobociem, presją migracyjną i niestabilnością polityczną.
Migracja stała się kluczowym priorytetem duszpasterskim. Basen Morza Śródziemnego pozostaje jednym z głównych korytarzy migracyjnych na świecie, a dzieła salezjańskie często znajdują się na pierwszej linii, gdy chodzi o przyjmowanie migrantów, edukację i integrację ze społeczeństwem. „Różnorodność kontekstów stanowi dla nas wyzwanie” – stwierdza ks. Godoy i dodaje: “Musimy być głęboko zakorzenieni w Chrystusie, a jednocześnie zdolni do dialogu, szacunku i kreatywności”.
Bliski Wschód i Afryka Północna stanowią to, co opisuje on jako „wewnętrzną granicę misyjną samego Regionu – błogosławieństwo i wezwanie do większej solidarności”. Inicjatywy partnerstwa między inspektoriami stanowią wzmocnienie wspólnoty, choć poziom tej hojności jest różny.
Droga nadziei i odnowy
Ocena dziesięcioletniej drogi Regionu jest zasadniczo pozytywna, choć naznaczona realizmem. Realizując program sześcioletni, inspektorie starały się budować drogę osobistej i wspólnotowej przemiany, odnawiając misyjną wizję i pogłębiając życie salezjańskie i zakonne.
Ta żywotność regionu wyraża się w czterech wymiarach:
- Struktury: szeroka i zrównoważona sieć placówek edukacyjnych i duszpasterskich;
- Ludzie: około 40 000 współpracowników świeckich zaangażowanych w wspólnotach edukacyjnych i duszpasterskich;
- Misja: silna pasja apostolska wśród współbraci;
- Uznanie: szerokie uznanie dla charyzmatu Księdza Bosko wśród instytucji cywilnych i kościelnych.
„Liczby czasami mówią o kruchości – zauważa ks. Godoy – ale z punktu widzenia wiary ta słabość przypomina nam, że przyszłość buduje się na łasce Bożej, a nie tylko na naszej sile”.
Znajdując się na styku kontynentów, kultur i tradycji wiary, region Śródziemnomorski nadal realizuje swoje salezjańskie powołanie z odwagą i realizmem. Świadomy wyzwań, ale ufny w Opatrzność Bożą, ten patrzy na historię przez pryzmat nadziei.
„Nie jesteśmy powołani do zachowywania struktur – dodaje ks. Godoy – ale do budowania nadziei”. Na tym terytorium naznaczonym spotkaniami różnych kultur i napięciami, migracją i dialogiem, sekularyzacją i żywotną młodzieżą, salezjanie z regionu Śródziemnomorskiego potwierdzają swoje dalsze zaangażowanie w towarzyszenie młodym ludziom – zwłaszcza tym najuboższym – budując mosty edukacji, ewangelizacji i braterstwa “wzdłuż brzegów wspólnego morza”.
