Historia, która rozpoczęła się przed Projektem Afryka

Pierwsi salezjanie przybyli do Republiki Południowej Afryki w 1896 roku, a w 2026 roku minie 130 lat od tego wydarzenia. Najstarszą inspektorią w Afryce jest jednak inspektoria Afryki Środkowej (AFC) z siedzibą w Demokratycznej Republice Konga, kanonicznie erygowana w 1959 roku, choć salezjanie przybyli do Konga już w 1911 roku.

Również Madagaskar i Etiopia świadczą o opatrznościowym rozwoju tej historii. Kiedy Ksiądz Bosko jeszcze żył, napisał do królowej Ranavalony III z Madagaskaru, prosząc ją o wsparcie dla swojej działalności wychowawczej na rzecz młodzieży. Kilkadziesiąt lat później, w latach 70., francuski ksiądz z „Fidei Donum”, ks. François Bernard, który opiekował się ubogimi dziećmi w pobliżu lotniska Ivato w Antananarywie, odwiedził Valdocco. Będąc już w podeszłym wieku, błagał ówczesnego przełożonego generalnego o wysłanie salezjanów, aby ci kontynuowali rozpoczęte tam dzieło.

Jakiś czas później, wraz z rozpoczęciem Projektu Afryka, przybyli tam salezjanie. Dziś to ziarno rozwinęło się i stało kwitnącą wspólnotą w Ivato Clairvaux. Z Etiopii biskup Adigrat osobiście udał się do Turynu, aby poprosić o przybycie salezjanów do swojej diecezji. Ponieważ odpowiedź długo nie nadchodziła, wysłał dwóch swoich księży z poleceniem, aby zostali salezjanami. Jeden z nich został później biskupem Adigrat. W 1975 roku, z okazji stulecia pierwszej wyprawy misyjnej, inspektoria ILE otworzyła misję w Mekelle. „To było prawdziwe dzieło Opatrzności” – wspomina wielu.

Punkt zwrotny: Projekt Afryka

Kapituła Generalna Specjalna z 1979 roku zapoczątkowała Projekt Afryka. W 1980 roku otwarto wiele nowych placówek na całym kontynencie. Ta decyzja zmieniła oblicze Zgromadzenia w Afryce. Dzisiaj Afryka nie jest już tylko ziemią misyjną: jest siłą misyjną.

Podczas XXIX Kapituły Generalnej Zgromadzenie formalnie uznało tę żywotność, dzieląc region Afryka–Madagaskar na dwa nowe regiony: Afryka Środkowa i Zachodnia oraz Afryka Wschodnia i Południowa.

Region Afryki Wschodniej i Południowej w liczbach

Według najnowszych danych statystycznych (SDB Flash z 31 grudnia 2025 r.), region Afryka Wschodnia i Południowa wykazuje dużą żywotność i znaczący rozwój. W Etiopii (AET) jest 99 salezjanów i 4 nowicjuszy; Kenia i Sudan Południowy (AFE) mają 175 salezjanów i 13 nowicjuszy; wizytatoria Afryki Południowej (AFM) liczy 44 salezjanów; inspektoria Afryki Wielkich Jezior (AGL), obejmująca Ugandę, Rwandę i Burundi, ma 149 salezjanów i 7 nowicjuszy; Angola (ANG) liczy 175 salezjanów i 18 nowicjuszy; Tanzania (TZA) liczy 151 salezjanów i 16 nowicjuszy; wizytatoria ZMB (Zambia, Malawi, Zimbabwe i Botswana) liczy 155 salezjanów i 17 nowicjuszy, a Madagaskar (MDG) liczy 172 salezjanów i 8 nowicjuszy. Łącznie okręgi te liczą znacznie ponad tysiąc salezjanów, przy czym sporą część stanowią młodzi współbracia w formacji początkowej, co jest wyraźnym znakiem dynamizmu i żywotności powołaniowej regionu.

Liczby te nie łączy się jedynie z danymi statystycznymi, ale przekładają się na sale lekcyjne i warsztaty, ośrodki młodzieżowe i parafie, domy formacyjne i wspólnoty misyjne, a przede wszystkim na tysiące młodych ludzi, których życie zmienia się każdego dnia.

Ziemia powołaniowa

Afryka jest dziś jednym z najmłodszych kontynentów świata, zarówno pod względem demograficznym, jak i kościelnym. Obecność salezjanów na tych terenach przyniosła obfite owoce w postaci nowych powołań.

Ks. Innocent Bizimana, radca tego regionu, mówi dalej: „Afryka nie tylko przyjęła Księdza Bosko – ona go przyjęła z otwartymi ramionami. Młodzież tego kontynentu uznała w nim ojca, nauczyciela i przyjaciela”. Następnie dodaje: „Wzrost powołań nie jest naszą zasługą. To łaska Boża, która działa w sercach młodych Afrykanów, pragnących oddać swoje życie dla innych”.

Statystyki potwierdzają tę żywotność. Tanzania, Angola, Zambia, Madagaskar i Kenia nadal odnotowują wzrost liczby nowicjuszy i młodych salezjanów w formacji.

Wyzwania związane z przyszłością

Rozwój niesie ze sobą nie tylko radość, ale także odpowiedzialność. W tym kontekście radca stwierdza: „Naszym największym wyzwaniem nie są liczby, ale głębia – głębia formacji, głębia tożsamości, głębia wspólnoty”.

Region jest wezwany do jeszcze większej inkulturacji charyzmatu Księdza Bosko, pozwalając, by system prewencyjny zakorzenił się w językach, symbolach, muzyce i życiu wspólnotowym Afryki, nie w kontekście zwykłego dostosowania, ale jako autentyczny wyraz ducha Księdza Bosko z „afrykańskim głosem i afrykańskimi krokami”. Jednocześnie priorytetami pozostają uważne rozeznanie powołaniowe, solidne towarzyszenie, dobre wykształcenie akademickie i zawodowe oraz dbałość o tożsamość salezjańską. Szybka ekspansja wymaga ponadto stabilności ekonomicznej, przejrzystości i odpowiedzialnego zarządzania. Ks. Innocent podkreśla przy tym, że misja salezjańska oznacza wychowywanie nie tylko młodzieży, ale także nas samych do profesjonalnej pracy, odpowiedzialności i posiadania odpowiedniej wizji.

Placówki salezjańskie – błogosławieństwo dla młodzieży

Od Ivato po Addis Abebę, od Nairobi po Luandę, od Dar es Salaam po Lusakę – sen Księdza Bosko wciąż się urzeczywistnia w Afryce Wschodniej i Południowej. Domy salezjańskie w tym regionie służą dzieciom ulicy, uchodźcom i młodzieży dotkniętej ubóstwem i konfliktami, towarzyszą uczniom w szkołach zawodowych oraz wspierają tych, którzy rozeznają swoje powołanie do kapłaństwa i życia zakonnego.

To, co kiedyś było ziarnem misyjnym, dziś stało się solidną i dynamiczną rzeczywistością: obecność salezjanów w Afryce nie jest już krucha ani eksperymentalna, ale stanowi dojrzałą i misyjną siłę w Zgromadzeniu, zdolną do niesienia nadziei i otwierania nowych możliwości dla tysięcy młodych ludzi.

„Da mihi animas”: dusza salezjańskiej Afryki  

W centrum wszystkiego pozostaje modlitwa: „Da mihi animas, cetera tolle”.

Ks. Innocent Bizimana zakończył swoje wystąpienie w duchu pełnej nadziei: „Jeśli pozostaniemy wierni młodzieży i naszej tożsamości salezjańskiej, przyszłość Zgromadzenia w Afryce będzie jasna. Pan nam pobłogosławił, a teraz musimy być odpowiedzialnymi szafarzami tego błogosławieństwa”.

Niech dzięki wstawiennictwu Maryi Wspomożycielki, św. Franciszka Salezego, św. Jana Bosko i wszystkich świętych Rodziny Salezjańskiej dzieło zbawienia dusz wśród młodzieży Afryki Wschodniej i Południowej nadal kwitnie. Sen, które niegdyś dotyczył obszaru od Ameryki Południowej po Chiny, dziś jest realizowany z całą mocą w Afryce, a z Afryki rozchodzi się na cały świat.