Saihaj lubił chodzić do szkoły. Ma 12 lat i marzył o tym, by zostać nauczycielem, ale od dwóch lat pracuje w zakładzie tekstylnym w Indiach, aby pomóc swojej rodzinie. Jego dzień zaczyna się przed świtem, kiedy to zaczyna wielogodzinną pracę, podczas której nie zmienia pozycji i prawie nie odpoczywa. „Chciałbym nie musieć tak dużo pracować, ale jeśli tego nie zrobię, moja rodzina nie będzie miała co jeść” – wyjaśnia. Jego historia nie jest tutaj wyjątkiem, ale odzwierciedleniem sytuacji, w której znajdują się miliony dzieci na całym świecie, które są pozbawione normalnego dzieciństwa. 

Według szacunków organizacji międzynarodowych, ponad 160 milionów chłopców i dziewcząt pracuje na całym świecie, a około połowa z nich wykonuje pracę w niebezpiecznych warunkach, które zagrażają ich zdrowiu, rozwojowi i przyszłości. W tym kontekście co najmniej 9 milionów z nich jest poddanych różnym formom niewolnictwa, takim jak praca przymusowa, handel ludźmi w celu czerpania zysku, wczesne małżeństwa czy rekrutacja do grup zbrojnych. Są to sytuacje, które – choć często ukrywane – stanowią poważne naruszenie praw podstawowych i utrwalają trudne do przerwania kręgi ubóstwa.

Niewolnictwo dzieci przybiera różne formy i zachodzi w wielu sytuacjach. Na obszarach wiejskich wiele dzieci pracuje w rolnictwie, górnictwie lub rybołówstwie, będąc często narażone na działanie substancji toksycznych, nadmierne obciążenia i niebezpieczne warunki pracy. Na terenach miejskich inne dzieci zarabiają na życie pracując na czarno lub wpadają w sidła wyzysku. Ubóstwo, nierówności, kryzysy humanitarne i brak dostępu do edukacji są we wszystkich przypadkach kluczowymi czynnikami, które doprowadzają rodziny do życia w skrajnych warunkach. 

Szkoła i wsparcie: podstawowe narzędzia walki z niewolnictwem dzieci

“Kiedy dziecko wchodzi na rynek pracy, bardzo trudno jest mu wrócić do szkoły, jeśli nie zapewni się mu stałego i długoterminowego wsparcia” – wyjaśnia salezjanin Emmanuel Chana, który kieruje licznymi projektami edukacyjnymi w Afryce Zachodniej. „Nie wystarczy zapewnić miejsce w szkole, trzeba również współpracować z rodzicami, tworzyć alternatywne źródła utrzymania i pomagać lokalnej społeczności, aby zapobiec ponownemu wykorzystaniu tych dzieci”. 

W Ameryce Łacińskiej wiele dzieci porzuca szkołę, aby pomóc rodzinie żyjącej w trudnych warunkach. Trzynastoletnia Daniela spędzała większość dnia na sprzedaży produktów na ulicy, dopóki nie zaczęła uczęszczać do ośrodka salezjańskiego. Tam nie tylko wznowiła naukę, ale znalazła bezpieczne miejsce, gdzie mogła rozwijać swoje umiejętności, nawiązywać kontakty z rówieśnikami i odzyskać część swojego dzieciństwa. „Tutaj znów zaczęłam się uczyć, a także bawić” – wspomina, podkreślając pozytywny wpływ, jaki mają takie programy edukacji integralnej.

W Azji sytuacja dzieci, zwłaszcza dziewcząt, wiąże się ze szczególnymi zagrożeniami. Wiele z dziewcząt pada ofiarą wykorzystywania w środowisku domowym lub jest zmuszanych do zawierania małżeństw w bardzo młodym wieku, co radykalnie ogranicza ich możliwości rozwoju. By temu zabobiec, salezjanie realizują różne programy łączące edukację, działania uświadamiające i ochronę, tworząc warunki, w których te dziewczęta mogą poznać swoje prawa i budować alternatywne ścieżki rozwoju. Takie prewencyjne podejście ma kluczowe znaczenie dla zahamowania zjawisk głęboko zakorzenionych w niektórych środowiskach.

Celem jest nie tylko zwalczanie niewolnictwa dzieci, ale także zapobieganie mu przez proponowanie różnych możliwości

“Misiones Salesianas” wspierają salezjanów w 138 krajach na pięciu kontynentach, kierując się modelem działania, który stawia człowieka w centrum uwagi. Edukacja stanowi główny filar, ale uzupełniają ją wsparcie psychologiczne, społeczne oraz współpraca z rodzicami i towarzyszenie rodzinom. Celem jest nie tylko wyrywanie tych dzieci z sytuacji wyzysku, ale także zapobieganie ich ponownemu wykorzystaniu poprzez proponowanie różnych możliwości, które zmieniają ich życie, a nie tylko otoczenie.

Stąd też podnoszenie świadomości, aktywne zaangażowanie i współodpowiedzialność są kluczowymi elementami postępu w kierunku wyeliminowania tego zjawiska.

W kontekście Światowego Dnia Walki z Niewolnictwem Dzieci historie Saihaja i Danieli przypominają, że za każdą liczbą dzieci kryje się życie, które może być zagrożone. Każde dziecko, które wraca do szkoły, to krok naprzód, ale jest to wciąż pilne wyzwanie o charakterze globalnym.  wyzwanie pozostaje globalne i pilne.

„Najważniejsze jest to, aby chłopcy i dziewczynki czuli się dziećmi i mogli cieszyć się swoim dzieciństwem” – stwierdza na koniec salezjanin.

Źródło: Misiones Salesianas