W latach 1866–1875 – w pierwszych latach istnienia bazyliki Matki Bożej Wspomożycielki na Valdocco – mnożą się świadectwa, które mają jedną wspólną cechę: prostą, konkretną, czynną ufność. Medalik ściskany w dłoni. Nowenna odmawiana w wieczornej ciszy. Błogosławieństwo udzielone o świcie. List wysłany za ocean.
Ksiądz Bosko nie proponował magicznych formuł, ale synowskie zaufanie. Medalik nie był przesądem, lecz widzialnym znakiem żywej relacji. W tych opowieściach Matka Boża Wspomożycielka jawi się jako Matka troskliwa nie tylko o wielkie tragedie, ale także o potrzeby materialne, wewnętrzne wątpliwości, ekonomiczne troski, „małe” bóle, które dla tych, którzy ich doświadczają, są ogromne. Te 12 epizodów, zaczerpniętych z Memorie Biografiche i Opere Edite, pokazuje, jak nabożeństwo maryjne w doświadczeniu salezjańskim nie było duchową ucieczką, ale siłą przemieniającą w konkretnej historii ludzi.
1. POCIĄG ZATRZYMANY PRZED TRAGEDIĄ (Alessandria-Turyn, marzec 1873 r.)
Nikt tego nie zauważył, ale nocne osunięcie się ziemi uszkodziło tory na trasie, którą jechał pociąg o 7:15 z Aleksandrii do Turynu. Pociąg zmierzał ku pewnemu wykolejeniu. Na pokładzie Carlo Ferretti, czciciel Maryi Wspomożycielki, ogarnął nagły i pozornie niewytłumaczalny niepokój: ścisnął medalik poświęcony przez Księdza Bosko i zaczął modlić się głośno, zachęcając innych do przyłączenia się. Bez ludzkiej interwencji pociąg zwolnił, aż zatrzymał się tuż przed uszkodzonym odcinkiem. Maszynista uznał to zdarzenie za „niewytłumaczalne”. Sześćdziesięciu pasażerów ocalało. Wielu z nich udało się na Valdocco, aby złożyć podziękowania.
Opere Edite, tom XXVI
2. PIJAK, KTÓRY STAŁ SIĘ APOSTOŁEM (Turyn, październik 1869 r.)
Matteo Rinaldi, uzależniony od alkoholu, terroryzował rodzinę i trwonił zarobki. Zdesperowana żona Elena zwróciła się do Księdza Bosko, który powierzył jej trzy medaliki Matki Bożej Wspomożycielki, zachęcając ją do modlitwy z wiarą. Pewnego wieczoru, patrząc na kieliszek, Matteo ujrzał odbicie własnej nędzy i poczuł nagłe wyrzuty sumienia. Od tego dnia pragnienie picia zniknęło. Nie tylko pozostał trzeźwy do końca życia, ale pomagał innym uwolnić się od nałogu, zakładając stowarzyszenie wzajemnej pomocy. Zmarł po 34 latach całkowitej abstynencji.
Memorie Biografiche, tom XIII / Opere Edite, tom XXVI
3. BLUŹNIERCA, KTÓRY STAŁ SIĘ KAZNODZIEJĄ (Cuneo, styczeń 1872)
Antonio Gamba, kowal dotknięty bólem po śmierci syna i żony, żył w nienawiści do Boga. Dotknięty ciężkim zapaleniem płuc, odrzucił kapłana i sakramenty. Na stoliku nocnym pozostawiono medalik Matki Bożej Wspomożycielki. W gorączkowej nocy śnił Matkę, która zachęcała go, by przestał nienawidzić. Po przebudzeniu gorączka opadła i po dwudziestu latach oddalenia poprosił o spowiedź. Uzdrowiony na ciele i duszy, przekształcił warsztat w miejsce modlitwy i stał się apostołem wśród bluźnierców, dając świadectwo otrzymanego miłosierdzia.
Dzieła opublikowane, tom XXVI
4. NIEMOŻLIWE POJEDNANIE (Asti, czerwiec 1873)
Luigi i Marco, bracia rozdzieleni od 25 lat z powodu sporu o spadek, nie rozmawiali ze sobą. Ich żony, zasmucone, udały się na Valdocco. Ksiądz Bosko powierzył im dwa medaliki i nowennę do Matki Bożej Wspomożycielki. W ciągu tych dni obaj bracia zostali wewnętrznie poruszeni wspomnieniami i marzeniami o pokoju. Dziesiątego dnia spotkali się przypadkowo przed ołtarzem Matki Bożej. Po chwili wahania Luigi zrobił krok do przodu: uścisk rozpuścił ćwierćwiecze nienawiści. Rodziny ponownie się zjednoczyły i odtąd żyły w braterskiej zgodzie.
Opere Edite, tom XXVI
5. ODZYSKANE POWOŁANIE SEMINARZYSTY (Turyn, listopad 1874)
Giovanni Battista Francesia, dwudziestojednoletni seminarzysta, był zdecydowany odejść z powodu wątpliwości i duchowej pustki. Jego kierownik duchowy wysłał go do Księdza Bosko, który podarował mu medalik i tydzień pobytu na Valdocco. Wśród chłopców z oratorium i podczas modlitwy przed Matką Bożą Wspomożycielką Giovanni na nowo odkrył radość z posługi kapłańskiej. Nie miał wizji, ale odczuwał głęboki spokój. Został, przyjął święcenia kapłańskie i stał się wybitnym współpracownikiem salezjanów, wychowawcą i założycielem szkół. Przez całe życie swoją wierność powołaniu przypisywał temu tygodniowi i wstawiennictwu Maryi.
Memorie Biografiche, tom XVII / Archiwa Salezjańskie
6. NIEWINNY UWOLNIONY Z WIĘZIENIA (Cuneo, kwiecień 1871)
Stefano Bartoli, uczciwy księgowy, został skazany na pięć lat za brak 5 000 lir, którego nie popełnił. Jego żona, przekonana o jego niewinności, błagała Księdza Bosko, który wręczył jej trzy medaliki Matki Bożej Wspomożycielki i zachęcił ją do modlitwy z ufnością. Dwa tygodnie później nowy księgowy odkrył ukrytą teczkę z zeznaniami prawdziwego sprawcy. Stefano został natychmiast uwolniony. Rodzina udała się na Valdocco, aby podziękować. „Maryja przywróciła mi wolność i honor” – powtarzał co roku w dniu wyjścia z więzienia.
Opere Edite, tom XXVI
7. OPATRZNOŚCIOWA POMOC FINANSOWA (Turyn, grudzień 1870)
W Wigilię Bożego Narodzenia rodzina Colombo nie miała już ani chleba, ani pieniędzy. Paolo chorował od dwóch miesięcy; wyczerpana Teresa modliła się przed figurą Matki Bożej Wspomożycielki: „Pomóż moim dzieciom”. O świcie nieznany starszy mężczyzna zapukał do drzwi i wręczył paczkę z żywnością oraz 100 lir, dołączając do niej kartkę z napisem: „Od Matki Bożej Wspomożycielki, dla jej dzieci”. Mężczyzna zniknął bez śladu. Dzięki tej pomocy przetrwali zimę. Od tamtej pory, w każde Boże Narodzenie, Colombo pomagali innym ubogim rodzinom, pamiętając o otrzymanej pomocy.
Wspomnienia biograficzne, tom XVI / Dzieła opublikowane, tom XXVI
8. CUDOWNE ŻNIWA PO SUSZE (Monferrato, lato 1874 r.)
Po miesiącach bez deszczu pola Giuseppe Merlo były zniszczone. Za radą proboszcza udał się na Valdocco i wrócił z wodą święconą oraz medalikami Matki Bożej Wspomożycielki. O świcie pobłogosławił pola, umieszczając medaliki na ich granicach. Tej nocy spadł łagodny i nieprzerwany deszcz. W kolejnych tygodniach, podczas gdy zbiory w okolicy pozostawały skromne, jego pola w zaskakujący sposób odrodziły się. Zbiory winogron były obfite. Giuseppe ofiarował dziesięcinę Księdzu Bosko: „Maryja ocaliła moją ziemię”. Od tego czasu co roku powtarzał ten gest zaufania.
Opere Edite, tom XXVI
9. TRANSAKCJA URATOWANA W OSTATNIEJ CHWILI (Genua, marzec 1873)
Carlo Bianchi groziło bankructwo: kosztowna partia jedwabiu pozostała niesprzedana, a termin spłaty długów upływał za dziewięć dni. Z inicjatywy żony rozpoczął nowennę do Matki Bożej Wspomożycielki. Ósmego dnia do sklepu wszedł nieznany francuski kupiec, który nabył całą partię po żądanej cenie, płacąc połowę gotówką. Transakcja ta uratowała dom i honor. Carlo udał się na Valdocco, aby podziękować i obiecał pomagać ubogim. Od tego czasu przypisywał ocalenie przedsiębiorstwa wstawiennictwu Matki Bożej.
Opere Edite, tom XXVI
10. PIĘCIU SEMINARZYSTÓW ZWOLNIONYCH ZE SŁUŻBY WOJSKOWEJ (Turyn, wrzesień 1869)
Pięciu kleryków z Oratorium otrzymało wezwanie do służby wojskowej. Zwolnienie zostało odrzucone, a powołanie wydawało się zagrożone. Ksiądz Bosko wręczył każdemu z nich medalik Matki Bożej Wspomożycielki: „Noście go przy sobie i wróćcie”. W koszarach, jeden po drugim, zostali uznani za zwolnionych z powodu „błędu administracyjnego”. Wszyscy pięciu. Wrócili na Valdocco, nie mogąc w to uwierzyć, pokazując medaliki. Ukończyli studia i zostali księżmi salezjańskimi, przekonani, że to nieoczekiwane zwolnienie uratowało ich powołanie i misję.
Memorie Biografiche, tom IX, 337
11. WINOROŚL Z AMERYKI, KTÓRA PRZYJĘŁA SIĘ (Stany Zjednoczone, 1870)
Po trzech nieudanych próbach założenia winnicy w Kalifornii Margaret O’Connor napisała do Księdza Bosko z Ameryki. Otrzymała dwanaście medalików Matki Bożej Wspomożycielki, które miała umieścić na początku rzędów winorośli. Z wytrwałą wiarą ona i jej mąż podjęli czwartą próbę. Wszystkie winorośle przyjęły się i rozwijały się w niezwykły sposób, dając obfite plony winogron najwyższej jakości, jakich nigdy wcześniej nie widziano w tej okolicy. Winnica stała się żywym świadectwem wdzięczności. Każdego 24 maja rodzina modliła się między rzędami winorośli, pamiętając, że Opatrzność nie zna granic.
Memorie Biografiche, tom IX, 337
12. NATYCHMIASTOWE UZDROWIENIE Z BÓLU ZĘBÓW (Turyn, sierpień 1868 r.)
Rosa Ferrero od trzech dni cierpiała z powodu strasznego bólu zęba. Jedynym możliwym lekarstwem było wyrwanie zęba bez znieczulenia, czego bała się bardziej niż samego bólu. Wyczerpana, położyła na policzku medalik Matki Bożej Wspomożycielki i modliła się z prostotą. Ból ustał natychmiast i już nie powrócił. Tej nocy spała spokojnie i mogła jeść bez bólu. Udała się na Valdocco, aby podziękować, zdziwiona, że „niewielki” ból spotkał się z tak wielką uwagą. Medalik zachowała przez całe życie jako wyraz dziecięcej ufności.
Memorie Biografiche, tom IX, 337
Przedstawione tu fakty stanowią jedynie część łask udokumentowanych w pierwszych siedmiu latach istnienia Bazyliki na Valdocco. W każdym z tych epizodów pojawia się pewna stała: wiara, która przechodzi w czyn, modlitwa, która staje się czynną ufnością, otrzymana łaska, która zamienia się w miłość wobec innych. Cud, w ujęciu Księdza Bosko, nigdy nie jest indywidualnym punktem docelowym: jest początkiem odpowiedzialności. Nigdy nie szukał osobistego protagonizmu. Powtarzał z prostotą: „Maryja wszystko uczyniła”. I jeszcze: „Kto ufa Maryi, nigdy nie będzie rozczarowany”.
Bazylika na Valdocco pozostaje konkretnym znakiem tego przekonania:
Sanktuarium zrodzone z wiary, zbudowane pomimo trudności ekonomicznych i sprzeciwów, a podtrzymywane wdzięcznością tysięcy ludzi, którzy poczuli się wysłuchani. Dla Księdza Bosko cuda nie były celem samym w sobie. Były znakami pedagogicznymi. Uczyły zaufania do Opatrzności, wytrwałości w próbach, synowskiej pobożności wobec Maryi oraz konkretnej solidarności z najbiedniejszymi.
