W obszernej wypowiedzi ks. Silvio Roggia, radca ds. formacji, przedstawia fascynującą wizję formacji nie jako etapu, który należy zakończyć, ale jako drogi trwającej przez całe życie, wspieranej przez łaskę, relacje i misję.

Droga, która nigdy się nie kończy

„Formacja” – wyjaśnia ks. Roggia – „jest ze swej natury exodusem”. Rozpoczyna się, gdy młody człowiek po raz pierwszy poważnie rozważa pomysł zostania salezjaninem, i trwa aż do ostatniego rozdziału jego życia. Czerpiąc inspirację z samej drogi Księdza Bosko – od Becchi do Valdocco i znacznie dalej – rozdział ten podkreśla, że formacja nie ogranicza się do początkowych etapów ani do okresów formacji akademickiej. Jest to dynamiczny proces trwający przez całe życie.

Jednak ta droga nie jest spokojnym spacerem. Celem jest tutaj, zauważa ks. Roggia, jest wywołanie pewnego rodzaju dynamis – wewnętrznej energii – która pozwoli salezjanom nie tylko iść, ale biec. W świecie, w którym młodzi ludzie poruszają się i zmieniają w niespotykanym dotąd tempie, formacja musi zadbać o zwinność, głębię i pasję, umożliwiając salezjanom dotrzymywanie kroku tym, którym służą.

Relacja w centrum

W centrum całego procesu formacyjnego znajduje się relacja. Odwołując się do kultowego obrazu Michała Anioła przedstawiającego Boga i Adama pochylonych ku sobie na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej, ks. Roggia podkreśla, że formacja jest przede wszystkim Bożą inicjatywą zakorzenioną w miłości. Wynika ona z życia Trójcy Świętej i rozwija się w sieci relacji międzyludzkich.

W społecznościach salezjańskich ten wymiar relacyjny przybiera konkretną formę: między młodymi współbraćmi, między formatorami oraz w codziennych interakcjach, które definiują życie wspólnotowe. „Salezjańska jakość relacji stanowi o wszystkim” – stwierdza ks. Roggia. Autentyczna formacja rozkwita tam, gdzie zaufanie, braterstwo i wspólna misja są przeżywane w sposób świadomy i radosny.

System prewencyjny: dusza formacji

Chodzi tutaj o ponowne odkrycie Systemu Prewencyjnego Księdza Bosko jako prawdziwej duszy formacji. Nawiązując do zalecenia XXVIII Kapituły Generalnej, podkreśla się, że System Prewencyjny nie powinien być traktowany jako zwykła metoda pedagogiczna czy zewnętrzna praktyka. Jest on raczej duchem ożywiającym, który kształtuje każdy wymiar życia formacyjnego.

Zakorzeniony w pedagogice łaski i wolności — inspirowanej maksymą św. Franciszka Salezego: „Wszystko czyń z miłości, nic z przymusu” — System Prewencyjny przenika relacje wspólnotowe i rozwój osobisty. Formacja nie może zatem opierać się na przymusie ani na zwykłym posłuszeństwie. Tylko to, co zostaje dobrowolnie przyjęte, staje się trwałym przekonaniem.

W ten sposób System Prewencyjny kształtuje nie tylko wychowawców młodzieży, ale także ludzi zdolnych do życia w dojrzałej i odpowiedzialnej wolności w Kościele i społeczeństwie.

Formacja i misja: jedna rzeczywistość

Być może najbardziej znaczącym stwierdzeniem, jakie spotykamy w tym rozdziale, jest to podkreślające nierozerwalność między formacją a misją. Nawiązując do silnego apelu papieża Franciszka, ks. Roggia podkreśla, że formacja nie przygotowuje salezjanów do misji jako czegoś zewnętrznego względem ich rozwoju. To raczej sama misja ma charakter formacyjny.

„Formacja jest misją, a misja jest formacją” – stwierdza. Salezjanie uczą się nie tylko objawiać Boga młodzieży, ale także odkrywać obecność Boga w nich samych. Spotkanie z młodzieżą – zwłaszcza z najbiedniejszymi i najbardziej bezbronnymi – kształtuje serce, oczyszcza motywacje i pogłębia ich powołanie.

Ta wzajemna dynamika gwarantuje, że entuzjazm i świeżość życia salezjańskiego nie zanikają z upływem czasu, lecz nieustannie odnawiają się poprzez przeżywane zaangażowanie apostolskie.

Maryja, Matka i Nauczycielka

Zgodnie z duchową spuścizną Księdza Bosko ten rozdział kończy się odwołaniem do Maryi. W Niej salezjanie znajdują zarówno wzór, jak i towarzyszkę – Matkę i Nauczycielkę, która wspiera ich drogę cichą wiernością i radością. Dzięki zaufaniu i powierzeniu się Maryi formacja nie staje się ciężarem, lecz przygodą pełną łaski.

To właśnie w Jej towarzystwie – zaznacza ks. Roggia – salezjanie znajdują niewyczerpaną energię, aby z radością kroczyć, biec, a nawet „latać” na drodze swojego powołania.

Pełna treść wywiadu z ks. Silvio Roggią jest dostępna w różnych językach, wraz z dodatkowymi materiałami pozwalającymi lepiej zrozumięć treści Ratio, na stronie hyper-ratio.org, poświęconej w całości temu nowemu dokumentowi.

Filmiki z wywiadem są dostępne w językach włoskim, angielskim, hiszpańskim, francuskim i portugalskim.