Korzenie we Włoszech, serce w Ameryce Łacińskiej
Urodzony w Sondrio, w północnych Włoszech, w 1920 roku w licznej i głęboko chrześcijańskiej rodzinie, Egidio Viganò spotkał Księdza Bosko w bardzo młodym wieku i z przekonaniem oraz hojnością przyjął powołanie salezjańskie. Jako młody salezjanin został wysłany jako misjonarz do Chile, gdzie spędził ponad trzy dekady intensywnej działalności apostolskiej i akademickiej. Jego identyfikacja z tym kontynentem była tak głęboka, że zaczął uważać Amerykę Łacińską za swoją „drugą ojczyznę”, a powszechnie uznawano go za „Latynosa z wyboru”.
W Chile połączył gorliwość duszpasterską z solidnym wykształceniem teologicznym, uzyskując doktorat z teologii na Katolickim Uniwersytecie w Santiago, gdzie później pełnił funkcje profesora i dziekana wydziału. Jego klarowność umysłowa i wierność Kościołowi skłoniły chilijskich biskupów do mianowania go ekspertem teologicznym (peritus) podczas Soboru Watykańskiego II. W tym czasie z bliska śledził rozwój doktrynalny i odnowę duszpasterską Soboru – doświadczenie, które ukształtowało jego wizję na resztę życia. Później poświęcił się „dzielenie się chlebem Soboru” z Rodziną Salezjańską poprzez swoje listy i działalność animacyjną.
Przełożony Generalny i przewodnik w latach posoborowych
Wybrany na Przełożonego Generalnego podczas Kapituły Generalnej w 1977 roku, ks. Viganò był ponownie wybierany na trzy kolejne kadencje, kierując Zgromadzeniem przez prawie osiemnaście lat. W okresie naznaczonym odnową posoborową i głębokimi przemianami kulturowymi pomagał salezjanom żyć charyzmatem Księdza Bosko w głębokiej wierności Kościołowi, pozostając jednocześnie otwartymi na wyzwania współczesności, zwłaszcza w latach poprzedzających Wielki Jubileusz 2000 roku.
Jego posługę jako Przełożonego Generalnego przypomina się w szczególności dzięki jego corocznym Wiązankom oraz bogatym listom okólnym. Z intelektualną głębią i wrażliwością duszpasterską kładł nacisk na „sentire cum Ecclesia” – odczuwanie i myślenie wraz z Kościołem w posłuszeństwie i miłości do Papieża. Nieustannie zachęcał Rodzinę Salezjańską do odnowy w wierności, do ponownego odkrywania duchowego i pedagogicznego bogactwa Systemu Prewencyjnego oraz do stawiania młodzieży – zwłaszcza tej najbiedniejszej – w centrum każdego dzieła i projektu.
W służbie Kościoła powszechnego
Szacunek, jakim cieszył się ks. Viganò, wykraczał daleko poza świat salezjański. Papież św. Jan Paweł II powierzył mu liczne obowiązki doradcze, uznając w nim wnikliwego interpretatora życia konsekrowanego i pełnego pasji wychowawcę, wrażliwego na palące kwestie współczesnego świata. Pełnił funkcję członka lub konsultanta w różnych organach Papieskich, w tym w Papieskiej Radzie ds. Świeckich, Papieskiej Radzie ds. Rodziny oraz Kongregacji ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego.
W latach 1980–1994 uczestniczył, z Papieskiego powołania, w różnych Synodach Biskupów, wnosząc cenny wkład w dyskusje na takie tematy, jak ewangelizacja, rodzina, świeccy i życie konsekrowane. W 1986 roku został zaproszony do poprowadzenia rekolekcji dla Papieża i Kurii Rzymskiej – co było wymownym znakiem zaufania, jakim darzono jego głębię duchową i solidność doktrynalną. Wielu opisywało go jako „latynoamerykańskiego Księdza Bosko”, podkreślając jego zdolność do łączenia rygoru teologicznego, kreatywności duszpasterskiej i bliskości z ludźmi, zwłaszcza z młodzieżą i ubogimi.
Życie ofiarowane w cierpieniu i nadziei
Ostatnie lata życia ks. Viganò naznaczone były chorobą, którą znosił z pogodą ducha i oddaniem się woli Bożej. Chociaż rak stopniowo go osłabiał, nigdy nie przestał towarzyszyć Zgromadzeniu modlitwą i radą, dopóki pozwalały mu na to siły. 23 czerwca 1995 r. zmarł w Rzymie, otoczony opieką swoich współbraci i duchowo wspierany przez całą Rodzinę Salezjańską rozsianą po całym świecie.
Wiadomość o jego śmierci została przyjęta z głębokim wzruszeniem w placówkach salezjańskich na wszystkich kontynentach, wśród Córek Maryi Wspomożycielki, współpracowników świeckich oraz licznych młodych ludzi, którzy mieli okazję go poznać dzięki jego wizytom, pismom i ojcowskiemu przewodnictwu. W tradycji salezjańskiej jego śmierć została przeżyta nie tylko jako czas żałoby, ale jako wezwanie do odnowionej wierności Księdzu Bosko w dzisiejszym Kościele.
Dziedzictwo, które przemawia do dziś
Ks. Egidio Viganò pozostawia po sobie bogate dziedzictwo refleksji teologicznej i duchowej, zwłaszcza poprzez swoje listy jako Przełożonego Generalnego, które nadal wzmacniają tożsamość i misję Rodziny Salezjańskiej. W listach tych proponował drogi odnowy zakorzenione w Soborze Watykańskim II, podkreślał centralną rolę Chrystusa i Eucharystii oraz nieustannie wskazywał na Maryję Wspomożycielkę jako Matkę i Nauczycielkę uczniów Księdza Bosko. Jego refleksje na temat roli Dyrektora salezjańskiego, wspólnoty jako miejsca formacji i misji oraz współodpowiedzialności świeckich w ramach charyzmatu pozostają niezwykle aktualne.
Upamiętnienie go dzisiaj to nie tylko akt pamięci historycznej, ale zaproszenie do ponownego odkrycia syntezy, którą uosabiał: wierności Księdzu Bosko, Konstytucjom i Kościołowi oraz kreatywności w odpowiadaniu na nowe wyzwania kulturowe i kościelne. Z okazji tej rocznicy Zgromadzenie odnawia swoje zobowiązanie do odważnej i radosnej wierności, ufając, że duch, który ożywiał ks. Viganò, nadal będzie przynosił owoce w misji na rzecz młodzieży na całym świecie.
